Bebeğiniz kelime yerine işaret dili kullanıyorsa dikkat!

Bebek
dili

Bebeklerde dil gelişiminin önemine işaret eden uzmanlar, bebeklerin özellikle 12-18 ayda ortalama 5-20 kelime bilmeleri gerektiğini ve basit iki kelimelik cümleler kurması beklendiğine dikkat çekiyor. Uzmanlar, “Eğer bebekler kelimeleri kullanmak yerine işaret dili kullanıyorsa, sizin isteklerinize tepki vermiyorsa, birtakım sesleri çıkarmıyorsa bir uzmanla görüşmek gerekmektedir.” uyarısında bulunuyor. Uzmanlar, 0-12 ay arasında dil gelişimi için mutlaka bebeklerle konuşmak gerektiğini, cevap vermese bile kelimeleri tekrar etmenin önemli olduğunu vurguluyor. Ebeveynlere, 0-3 yaş arası ekrandan uzak tutulması tavsiyesinde de bulunuyor.  

Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Çocuk Gelişimi Bölümü Öğretim Görevlisi Merve Yüksel, çocuklarda dil gelişiminin süreçlerine ilişkin bilgi verdi.

Bebekler yüz ifadesi ve sesle iletişim kurabiliyor

Kişiler arası iletişimin sağlanmasının en önemli yolunun sözel dil kullanımı olduğunu kaydeden Öğretim Görevlisi Merve Yüksel, “Fakat bebekler, doğdukları andan itibaren konuşamasalar bile yüz ifadeleri, ağlamalar ve seslerle iletişim kurarlar ve aslında bu iletişimin temel amacı ihtiyaçları duyurmaktır. Çocuklar ise kelimelerle kendini ifade etmeye başlar ve aynı zamanda özerkliklerinin de farkına varmış olurlar. Kelimeler, kavramlar ve en nihayetinde sözlü dilin ortaya çıkışı çocuğun bilişsel gelişimi ile paralel olarak gelişir ve birbirinden bağımsız değildir.” dedi.

Bebeklik ve erken çocukluk dönemi önemli

Dilin gelişebilmesi için düşüncenin oluşmaya başlamış olması gerektiğini ifade eden Yüksel, “Aslında düşünce gelişimi, dil tarafından belirlenir de denebilir. Dil sayesinde düşünce gelişir ve yine dil sayesinde aktarılmış olur ve bu süreç de çocuğun çevresine, en nihayetinde de topluma uyumunu sağlamış olur. Bu, pek tabii çocuğun içinde bulunduğu kültürün ana dili ile gerçekleşir. Özellikle bebeklik ve erken çocukluk dönemi, dilin kazanılmasında önemlidir. Ve herhangi bir nedenle dil gelişiminde geri kalınması topluma uyumu ve tüm yaşamı etkileyebilecek nitelikte olabilmektedir.”

Her bebek dil yeteneği ile doğar

Her bebeğin eğer fiziksel olarak önemli bir problemi yoksa dil yeteneği ile doğduğunu belirten Öğretim Görevlisi Merve Yüksel, “Yaşamın ilk yılı dil öncesi dönem, okul öncesi yıllar ise temel dil yeteneklerinin kazanıldığı dönem olarak tanımlanır. Dil öncesi dönemde bebek, konuşmasa bile sesleri duyabilmektedir. Hatta doğumdan sonraki birkaç gün içinde sesler arasından annelerinin sesini ayırt edebilirler. İsteklerini çeşitli sesler çıkararak ve ağlayarak bildirir. Genel olarak 6. Aydan itibaren “ba-ba”, “de-de” gibi çeşitli heceleri çıkarmaya başlar. 12. Aya doğru ise ilk kelimeler çıkmaya başlar.” dedi.

Dil gelişiminin evreleri nasıl olmalı?

Öğretim Görevlisi Merve Yüksel, dil gelişim dönemlerini şöyle sıraladı:

1-2 Ay:   İnsan sesine ve özellikle annenin sesine tepki verir. Herhangi bir ihtiyaç ya da problem olduğunda bunu ağlayarak belirtir. Değişik sesleri ayırt etmeye başlar.

İlk 4 Ay:   Farklı sesleri ayırt edebilmektedir.

4-8 Ay: Seslere karşı tepki verir. Konuşmalara hırıltı ile cevap verir. Farklı ses tonlarını algılar ve taklit etmeye başlar.

İlk 9 Ay: Ağlar, gülümser, ünlü sesleri çıkarır. Elini uzatır; verme, işaret etme, gösterme hareketleri yapar. 

9-12 Ay: Yetişkinlere benzer ses tonu çıkarmaya başlar. 12 aylıkta 5-10 kelimelik bir hafıza oluşur. Fakat ilerleyen ilk 6 ayda iki katına çıkar.

1-2 Yaş: Bir iki sözcüklü kelimeler kurar. Olumsuz cümleler ve soru cümleleri oluşturur. 

2-3 Yaş: Kelime dağarcığının hızla arttığı dönemdir. 3-4 kelimelik cümleler kurar ve 2 yaşında yaklaşık 250 kelime haznesine sahiptir. 3. yaşta ise 1000 kelimeye kadar çıkabilmektedir.

3-5 Yaş: Sorulara cevap verir. Konuları değiştirebilmektedir. Kendi kendine soru-cevap diyalogları oluşturur. Kendi kendine konuşur. “Neden”, “Niçin” soruları sorar.

5-6 Yaş: Dili akıcı bir şekilde konuşur. “Çünkü”, “Ama”, “Sadece” gibi bağlaçlar kullanarak cümleler kurar. Duygu ve düşünceleri aktararır.

Dil gelişimi bazı faktörlerden etkilenir

Genel olarak bu evrelerin sırayla ortaya çıkmakla birlikte ortaya çıkış zamanları farklılık gösterebildiğini kaydeden Yüksel, “Tüm bebekler, öğrenmeye öncelikle dildeki sesleri öğrenmekle başlarlar ve her yaştaki insanda olduğu gibi anladıkları kelime sayısı kullanılan kelime sayısından fazladır. Çocuğun ilk kelimeleri arasında isimler başta gelir. Ardından fiiller, sıfatlar ve edatlar gelir. Çocukların öğrenebildiği ve ifade edebildiği dilsel özelliklerdeki bu sıralama genelde değişmezken, gelişimin hızı; fizyolojik ve genetik özellikler, bilişsel gelişim, sosyal çevre ve etkileşim, aile-çocuk arasındaki sözel iletişim düzeyi, sosyoekonomik ve sosyokültürel özelliklerden etkilenebilmektedir.” dedi.

Bu belirtiler sorun habercisi olabilmekte

Biyolojik faktörlere bağlı olarak duyma sorunu, görme sorunu, yarık dudak-damak benzeri sorunları olan çocukların konuşmalarında sorun çıkabilmektedir. Ve gecikmeye neden olabilmektedir. Merve Yüksel, “Ayrıca zihinsel gerilik, serebral palsi, otizm, yaygın gelişimsel bozukluk gibi durumlar da dil gelişiminde problemlere neden olabilir. Normal gelişimsel süreç içerisinde her ay ve yaşta kullanması gereken kelime sayısı, kurması gereken cümle yapıları gibi beklentiler vardır. Bu beklentileri gerçekleştirmiyorsa, söylenenleri duymuyormuş ve anlamamış gibi görünüyor, uygun tepki vermiyorsa tüm bu bulguları birlikte değerlendirerek bazı tedbirler alınması gerekir.” uyarısında bulundu.

dili

Yüksel, “Özellikle 12-18 ayda ortalama 5-20 kelime bilmeleri gerekir. Ve basit 2 kelimelik cümleler kurması beklenmektedir. Eğer kelimeleri kullanmak yerine işaret dilini kullanıyorsa dikkat etmek gerekir. Ayrıca sizin isteklerinize tepki vermiyorsa, birtakım sesleri çıkarmıyorsa bir uzmanla görüşmek gerekmektedir.” diye konuştu.

Bebeğinizle mutlaka konuşun

Dili etkileyen en önemli faktörlerin başında çocuğun sosyal çevresinin gelmektedir. Merve Yüksel, “0-12 ay arasında dil gelişimi için mutlaka bebeklerle konuşmak gerekir. Cevap vermese bile kelimeleri tekrar etmek önemlidir. ‘Suyu döktüm’, ‘Kapıyı açtım’ gibi bazı yapılan işler konuşularak anlatılabilir. İsmini söylediğinizde bakmasını sağlamak gerekir. Ayrıca kullandığı kelime ve heceleri ‘Su içmek istiyorsun’ vb. şeklinde desteklemek önemlidir. “ce-ee” ve “fış fış kayıkçı” gibi oyunlar oynamak dil gelişimini olumlu etkileyecektir.” dedi.

0-3 yaş arasında kesinlikle ekran seyrettirilmemeli

Dil gelişiminde uyaran eksikliğini azaltmanın yolları vardır. Bunlar bolca konuşmak ve televizyon, tablet gibi aletlerden kesinlikle uzak tutmaktır. Merve Yüksel, önerilerini şöyle sıraladı:

  • 0-3 yaş arasında hiçbir şekilde televizyon/ekran seyrettirilmemesi önerilmektedir. Çünkü televizyonun karşısında bir iletişim sisteminin içine değildir. Ondan yanıt beklenmeyen pasif bir sistemin içine dahil olmaktadır. Bu yüzden birebir bakım vereni ve çevresindeki erişkinlerle olan ilişkileri çocuğun dil gelişimini zenginleştirir. 
  • 12-36 aylarda ise resimli kitapları birlikte incelemelidir. Ben yaptım’, ‘Sen yaptın’ gibi zamirleri kullanmak, yaşıtları arasında bulunmasını sağlamak gerekir. Kız çocuklarının daha erken, erkek çocuklarının daha geç konuşabileceği ile ilgili bir inanış vardır. Bu da erkek çocuklarda konuşma gecikmelerinin fark edilmesini ve erken müdahale edilmesini engellemektedir.
  •  3 yaşından itibaren kreşe gitmek de dil gelişiminin zenginleşmesini sağlayan en önemli etmenlerden bir tanesidir. Orada akran ve yetişkinlerle kuracağı sosyal ilişkiler bunu desteklemektedir. Çocukla konuşurken “bebeksi” bir dilde iletişim kurulmamalıdır. 

Ebeveynlerin dil gelişim evrelerinin özelliklerini bilmesi gerekir. Ayrıca çocukların konuşmalarını geciktirecek etmenleri bilmeleri ve bunlara dikkat etmelerinin önemlidir. Öğretim Görevlisi Merve Yüksel, “Bu sayede bir problem olduğunda fark edilebilmekte ve müdahale edilebilmektedir. Çok daha ileri boyuttaki konuşma gecikmelerinde öncelikle bir çocuk psikiyatristine başvurulması gerekmektedir.  İhtiyaca göre dil-konuşma terapistleri ya da psikolog ve özel eğitim uzmanlarına yönlendirilebilmektedir.” diye konuştu.

Bunu da okumak isteyebilirsiniz. https://www.bebegimleyasam.com/bebek/konusma-gecikme-nedenlerinden-biri-de-dijital-ekran/

Yorum yazın:

E-mail adresiniz paylaşılmayacaktır.

İlginizi çekebilecek diğer yazılar

gece

Bebeklerin gece boyu kesintisiz uyuması mümkün

Bebeğiniz geceleri hiçbir sıkıntısı ya da bir ihtiyacı olmadığı halde sık sık uyanıyor, tekrar uyumakta sıkıntı yaşıyorsa uyku sorunu

Devamını oku...
hassas

Bebeğinizin cilt sağlığı için gördüklerinizin ötesi Prima’da

Türkiye’de 35 yıldır yenilikçi ve güvenilir ürünleriyle bebeklerin sağlıklı ve mutlu gelişimine katkı sağlamak için çalışan Prima, bezlerini pediatristler,

Devamını oku...
Mustela

Mustela bebeklerin nem ihtiyacını karşılıyor

Doğumdan itibaren bebeklerin dış dünyaya en açık organı olan ciltleri, dış etkenlere ve çevresel faktörlere karşı oldukça hassastır. Yenidoğan

Devamını oku...

Mobil Menü